« فَسيحُوا فى الْارْضِ ارْبَعَةَ اشْهُرٍ » مشركانى كه با شما معاهده و پيمان بستند ، در زمين چهار ماه از سال را بگردند . بيشتر از چهار ماه تا يك سال محل اختلاف است . محقق درشرايع چنين اضافه مىكند : هدنه تا چهار ماه صحيح است و مشهور معتقدند كه بيش از يك سال صحيح نيست و طبق آيهء « وَانْ جَنَحُوا لِلْسِّلْمِ فَاجْنَحْ لَها » « 1 » بامراعات مصلحت بيش‌از يك‌سال نيز صحيح‌مىباشد . « 2 » معادنه ، موادعه ، مسالحه ، معاهده و هدنه باهم مرادف‌بوده و همه به‌يك معنامىباشند . « 3 » شهيد ، معاهده را نيز مرادف با الفاظ مذكور دانسته است . « 4 » حضرت على در آتش‌بس جنگ صفين فرمود : « . . . وَلَعَلَّ اللَّه انْ يُصْلِحَ فى هذِهِ الهُدْنَةِ امْرَ هذِهِ الْامَّةِ وَ لاتُؤْخَذَ بِأَكْظامِها فَتَعْجَلَ عَنْ تَبَيُّنِ الْحَقِّ ، وَ تَنْقادَ لَاوَّلِ الْغَىِّ . . . » « 5 » بلكه خدا در اين فرصت آتش بس ، صلح و آرامش و آنچه شايسته و صلاح امت بود ، فراهم سازد . مهلت دادم تا مجارى تنفس و تفكر ملت بسته نشود و ناگريز نباشند در شناختن حق شتاب كنند و با عجله گمراهى را بر خود آغاز نمايند و بدان پايبند شوند . امام على ( ع ) در مورد آتش‌بسى كه در جنگ صفين امضا شد ، فرمود : « لَعَلَّ اللَّه ان يُصْلَحَ فى هذِهِ الهُدنَةِ امْرَ هذِهِ الْأُمَّةِ . . . » « 6 » شايد خداوند در اين فرصت آتش بس ، امر اين امت را اصلاح كند . ناكِثين كلمه نَكْث در لغت به معنى شكستن پيمان ، قسم ، بيعت و باز كردن گره‌هاى طناب

--> ( 1 ) - انفال ( 8 ) ، آيهء 62 . ( 2 ) - شرايع الاسلام ، ج 1 ، ص 333 . ( 3 ) - ر . ك . المبسوط ، ج 1 ، ص 60 ؛ تذكرةالفقها ، ج 1 ، ص 447 ؛ الاقناع ، ج 2 ، ص 11 ؛ و مغنىالمحتاج ، ج 4 ، ص 260 . ( 4 ) - شرح لمعه ، ج 1 ، ص 221 . ( 5 ) - نهج‌البلاغه ، فيض الاسلام ، خطبهء 125 ، ص 387 . ( 6 ) - جهاد از ديدگاه امام على در نهج‌البلاغه ، عميد زنجانى ، ص 144 .